Budowa nerwów

Środkowy układ nerwowy, znajdujemy jeszcze w ustroju tzw. zakończenia nerwowe obwodowe, tak dla nerwów dośrodkowych, których zakończenia obwodowe są właściwie początkiem, jakoteż dla nerwów odśrodkowych. Jeżeli się bliżej zastanowimy nad rozmaitymi wpływami, za pomocą których świat zewnętrzny działa na ustrój zwierzęcy, to znajdziemy, że są to przeważnie rozmaite kategorye ruchu. np. światło, dźwięk, ucisk mechaniczny, cieplo i t. d. Są to wszystko czynniki, które wywołują zmiany w zakończeniach obwodowych nerwów dośrodkowych. Jakiego rodzaju są te zmiany, do dziś dnia wykazać nie możemy. Nie ulega jednak wątpliwości, że te ruchy fizyczne, jako takie, istnieją tylko dopóty, dopóki nie wywołają zmian odpowiednich w narządach obwodowych. Z chwilą jak pod wpływem działania tych ruchów powstają pewne zmiany, w narządach tych rozpoczyna się nowy stan, który za pomocą nerwów przechodzi do komórek nerwowych rozmaitych kategoryj i albo wywołuje w nich odpowiednią czynność, albo z nich za pośrednictwem nerwów odśrodkowych dochodzi do mięśni lub innych narządów. To przenoszenie się pewnego nieznanego nam stanu w nerwach przemawia za tern, że i w nich powstaje w rzeczywistości jakaś nowa postać ruchu; jakiego jednak rodzaju jest ten ruch, do dziś dnia określić nie jesteśmy w stanie. Ruch ten du Bois Reymod nazywał „zasadą nerwową, rozumiejąc przez to te zmiany w nerwach, które uważamy jako ich stan czynny. Chociaż natury tego ruchu, ani też tego stanu czynnego dotychczas nie znamy, to jednak możemy oznaczyć jego szybkość, a nawet do pewnego stopnia zbadać jego charakter. W narządach więc obwodowych powierzchni czuciowych ustroju, powstaje zamiana rzeczywistych ruchów fizycznych na tę zasadę nerwową, czyli na „stan czynny nerwów. Są one jakby kommutatorami ruchów fizycznych. Podobnymi kommutatorami są do pewnego stopnia także zakończenia nerwów odśrodkowych, np. w mięśniach: gdzie ruch nerwowy również wywołuje czynność mięśnia, a więc ruch mechaniczny. Fizyologiczne własności narządów obwodowych oraz komórek nerwowych rozpatrzymy w osobnych rozdziałach. W tem miejscu zastanowimy się tylko nad ogólnemi własnościami obwodowego układu nerwowego, t. j. nerwów obwodowych. [przypisy: objawy endometriozy, naklejka na legitymację, endometrioza jajnika ]

Dzięki badaniom Hisa, Guddena, Golgiego, Ramona, Cajala, Kollikera, Waldeyera i innych, dzisiaj z całą pewnością wiemy, że główna składowa część nerwu t. zw. włókno osiowe jest zawsze rdzenia pacierzowego oraz wszystkich zwojów, a po części splotów sympatycznych. Każda taka komórka wraz z wypustką osiową oraz  wszystkiemi innemi wypustkami, które dla odróżnienia nazywamy protoplasmatycznemi albo dendrytami, tworzy zupełnie odrębną całość  zwierząt nie łączący się z żadnymi innymi elementami bezpośrednio. Przeciwnie wypustki protoplazmatyczne, rozgałęziając się drzewkowato, nigdzie się nie zrastają z innymi elementami lecz kończą się cieniutkiemi włoskami, które się tylko stykają bądź z podobnymi elementami innych komórek, bądź z rozgałęzieniami włókna osiowego, bądź w końcu otaczają w kształcie koszyczka inne komórki nerwowe lub ich rozgałęzienia. Przewodzenie więc stanu czynnego, o którem wspomnieliśmy wyżej, rozchodzi się z jednego elementu na drugi przez samo zetknięcie tych rozgałęzień. Komórkę nerwową ze wszystkiemi jej wypustkami nazwał Waldeyer neuronem.

Powiązane tematy z artykułem: endometrioza jajnika naklejka na legitymację objawy endometriozy