Objętość mięśnia

Jeżeli rytm podrażnień znajduje się w granicach tężca zupełnego, zmiana rytmu podniet o tyle tylko wpływa na produkcyę ciepła, ile przytem zmienia się wielkość skurczu mięśnia, czyli jego własności dynamiczne. Drugiem bardzo ważnem zagadnieniem z termodynamiki mięśnia jest kwestya wydajności pracy mięśnia, to jest stosunku pracy mechanicznej i ogólnej ilości uwolnionej w mięśniu energii. W tym celu raz wywołujemy skurcz mięśnia obciążonego, urządzając doświadczenie w ten sposób, żeby ciężar podniesiony przez mięsień wrócił po skurczu do położenia pierwotnego — całkowita ilość uwolnionej energii zjawia się w postaci ciepła; następnie ciężar zdejmujemy w chwili, gdy mięsień osiągnął szczyt skurczu — wtedy ilość ciepła w mięśniu powstającego będzie mniejsza dzięki temu, że część energii wyszła niejako na zewnątrz i przekształciła się w energię położenia podniesionego ciężaru. Można zresztą i w pierwszym przypadku obliczyć pracę mechaniczną mięśnia, mnożąc ciężar przez wysokość skurczu. Z doświadczeń tych wynika, Że mięsień może prze ksztalea6 na pracę użyteczną średnio licząc jedną czwartą ogólnej ilości wyswobodzonej podczas skurczu energii, Jeżelibyśmy zechcieli mięsień porównać z motorami cieplnymi, musielibyśmy uznać, Że taka wydajność jest bardzo znaczna; według wszelkiego jednak prawdopodobieństwa mięsień nie jest motorem cieplnym, to jest energia, która się uwalnia przy zmianach chemicznych nie zamienia się nasamprzód w ciepło, a następnie ciepło w pracę, lecz jakąś inną drogą przechodzi wprost w pracę, ciepło zaś się zjawia jak zjawisko towarzyszące. Continue reading „Objętość mięśnia”

Skurcze

Skurczu mięsień wykonywa pewną pracę, a równocześnie wytwarza i ciepło. Suma energii mechanicznej i cieplnej wskazuje nam dopiero ilość energii uwolnionej podczas skurczu ; ażeby tę ostatnią zmierzyć, najlepiej urządzić doświadczenie w ten sposób, żeby całkowita ilość energii wytworzonej w czasie skurczu zjawiła się w postaci ciepła. Cel ten można osiągnąć dość łatwo; wystarczy jeżeli ciężar, podniesiony przez mięsień w okresie skurczu, powróci do położenia pierwotnego z chwilą rozkurczu. Wtedy mięsień, oczywiście nie wykonał właściwie żadnej pracy zewnętrznej i ilość ciepła powstającego w mięśniu w tych warunkach musi odpowiadać ogólnej produkcyi energii. Po tych uwagach wstępnych musimy przystąpić do zbadania bliższego zjawisk energetycznych w mięśniach i przede wszystkiem zwrócimy się do zależności ich od podniety. Continue reading „Skurcze”

Praca mięśni gładkich

O pracy mięśni gładkich wiemy tyle, że w pewnych warunkach może ona być nawet bardzo znaczną, lecz wymaga długich okresów czasu; w każdym razie jednak efekt w porównaniu z efektem mięśni prążkowanych, w tym samym ustroju, jest bardzo mały. Z doświadczeń nad ruchami i sprawnością przewodu pokarmowego ptaków wiemy, jak wielkie siły wzdłuż krótkich dróg wywiązać mogą mięśnie żołądka: miażdżą masywne kulki szklane, wyginają i gniotą naczyńka metalowe i t. d.; podobnie macica podczas porodu wywiązuje siły bardzo znaczne, choć całkowita praca przytem w porównaniu z pracą, jaką mięsień prążkowany o tej samej masie w tym samym czasie wykonać może, bardzo jest nieznaczna. O przemianie materyi i energii wiemy bardzo mało. W mięśniach jelita, podczas ruchu robaczkowego, i w odosobnionej macicy znaleziono bardzo małą przemianę gazową, nie mierzono jednak wykonanej pyzy tem pracy; prawdopodobnie powolne mięśnie gładkie wydatniej zamieniają zużytą energię na pracę mechaniczną, niż szybkie mięśnie prążkowane. Continue reading „Praca mięśni gładkich”

Komórki mięsne tęczówki

Na bodźce świetlne oddziaływają komórki mięsne tęczówki : włókna barwikonośne środkowej części kurczą się pod wpływem naświetlania, szczególnie światłem zielonem. Szybkie przejście z temperatury wyższej do niskiej, lub przeciwnie, ma na mięśnie gładkie dzialanie drażniące. Poza tem temperatura ma, jak we wszystkich komórkach, wpływ na szybkość przebiegu procesów natury chemicznej. Temperatury niskie, poniżej 10 stopni, wprowadzają mięśnie gładkie zwierząt ciepłokrwistych w skurcz stały, zwiększąją jego napięcie; powyżej tej temperatury napięcie zaczyna się rozluźniać, mięsień wiotczeje zupełnie ; dopiero powyżej 40 zaczyna się ponowne kurczenie, przechodzące około 500 w stężenie cieplne mięśnia. Przy niskieh temperaturach pobudliwość jest bardzo mała, wzrasta z rozluźnieniem napięcia; samorodne tętnienia zjawiają się dopiero przy temperaturach, w których mięsień jest zwiotczały. Continue reading „Komórki mięsne tęczówki”

Pobudliwośc i kurczliwość

O właściwościach mechanicznych mięśni gładkich nie da się wiele powiedzieć : trudno oddzielić silę skurczu mięśnia od samej spójności i elastyczności tkanki. Jeżeli obciążymy mięsień muszli ciężarem, który pokonywa jego napięcie tak, że mięsień zaczyna się wydłużać, to równowaga między obciążeniem mięśnia a jego elastycznością zupełnie się nie ustala i mięsień wcześniej obumiera. Na zatrutej atropiną wstędze z żołądka żaby wykazano, Że ciężary małe wydłużają ją stosunkowo znaczniej, niż większe ; po usunięciu ciężaru mięsień z początku powoli, później prędzej, ma wracać do pierwotnej długości, jakkolwiek jej nigdy nie dosięga. Zupełnie inaczej rzecz się ma w mięśniu normalnym, tak np. adduktor muszli skrócony dźwiga całemi godzinami ciężary, które go, gdy jest rozluźniony, łatwo rozdzierają. Continue reading „Pobudliwośc i kurczliwość”

Własności fizjologiczne

Skrócenie i wydłużenie mięśni gładkich polega na odpowiednich zmianach, zachodzących na włókienkach kurczliwych, i na wywołanem przez to przesuwaniu komórek. I rzeczywiście można widzieć pod mikroskopem, jak w tętniących naczyniach pijawki przy każdem zwężeniu się naczynia komórki skracają się i grubieją, a porównywając mięśnie narządów workowatych próżny eh, skurczonych, i pełnych, rozdętych, widzimy; że masy ciał komórkowych inne wobec siebie w obu stanach zajmują położenie: w pasmie skurczonem leżą obok siebie, w pasmie wydłużonem główne masy ich ciała są przesunięte i tylko końcowe części wrzecion przylegają do siebie.  Mimo rozpowszechnienia mięśni gładkich w ustroju trudno znale preparat, któryby się nadawał do badania właściwości ich komórek : pobudliwości i kurczliwości. W mięśniu prążkowanym mamy pęk pierwotnych komórek, unerwienie jest stosunkowo proste, gdyż wskutek drażnienia nerwu motorycznego następuje zawsze skurcz, lub zjawiska złożone ze skurczów; wpływ unerwienia można wykluczyć przy pomocy kurary, nie szkodząc tem mięśniowi. Inaczej ma się rzecz w mięśniach gładkich : tu mamy do czynienia z narządami bardziej złożonymi. Unerwienie jest co najmniej podwójne: jedne włókna wywołujące skurcz drugie rozluźniające; trucizny działającej jak kurara na zakończenia nerwów ruchowych w mięśniach gładkich nie znany; możemy co najwyżej porazić nerwy układu błędnego atropiną, lub zarazem i współczulne nikotyną. Continue reading „Własności fizjologiczne”

Mięśnie gładkie

Komórki połączone są ze sobą w pasma spójność między komórkami w jednem pasmie jest o wiele znaczniejsza niż spójność między komórkami pasm sąsiednich. Niektórzy histologowie przypuszczają pewnego rodzaju ciągłość między włókienkami komórek, inni tłumaczą spójność tylko tem, że przyjmują zlepienie się komórek spajając substancją kiławą. Pasma komórek mięsnych są ujęte z tkanki łącznej i połączone poprzecznemi włókienkami tejże w pęczki. Połączenia komórek różnych pasm przez bocznie występujące z nich włókienka, widziane przez niektórych, okazały się produktami sztucznymi, które powstają wskutek utrwalania. Nerwy ruchowe mięśni gładkich przylegają zwykle różańcowatemi zakończeniami do komórek mięsnych, w jednym tylko wypadku, u pijawki morskiej, pontobella, widziano nerwy wchodzące w komórkę i rozgałęziające się w niej. Continue reading „Mięśnie gładkie”

Czynność układu nerwowego

Czynność układu nerwowego nie ogranicza się jednak do tej roli  wyłącznie. Mówiąc o niższych jednokomórkowych zwierzętach zauważyliśmy, że prócz odczuwania działania czynników zewnętrznych czyli podniet, niekiedy możemy w nich spostrzegać zmiany, które nie zostają w widocznym, bezpośrednim związku z tymi wpływami. Zjawiska takie nazwaliśmy zjawiskami automatycznemi. Ten automatyzm t. j. Continue reading „Czynność układu nerwowego”

Nerwy obwodowe

Do kategoryi ruchów migawkowych zaliczamy także ruch plemników, których ogonek uważamy jako jedną długą migawkę, Ruchy migawkowe utrzymują się długi czas po śmierci, a mianowicie u skazańców obserwowano jeszcze 30 godzin po śmierci; u zwierząt zimnokrwistych mogą istnieć nawet jeszcze dłużej,  Ruchy migawkowe u człowieka niektórych narządach odgrywają bardzo ważną rolę, jak np. w drogach oddechowych i w na rządach płciowych. Śluz i wszelkie drobne mechaniczne cząsteczki, zawierające się w powietrzu, a podczas oddychania osiadające na błonie śluzowej oskrzeli, za pomocą migawek, działających w kierunku krtani, zostają powoli i bez przerwy posuwane ku zewnątrz i zbierają się w większej ilości w krtani, gdzie, drażniąc zakończenia nerwowe, wywołują kaszel i w ten sposób mogą być usunięte z ustroju. W narządach płciowych ruch migawek powoduie według wszelkiego prawdopodobieństwa ruch cieczy w jajowodach, a także ich lejkowatych rozszerzeniach i dzięki temu uwarunkowuje wejście jaja do jajowodu.

Już w jestestwach najniższych, w ustrojach jednokomórkowych można stwierdzić, że wskutek działania wpływów zewnętrz- nych na protoplazmę tych jestestw, występują w nich pewne zmiany nawet wtedy, gdy działanie czynnika zewnętrznego ogranicza się tylko do pewnej części powierzchni tych ustrojów. Tak np. Continue reading „Nerwy obwodowe”