Badania ruchu migawkowego

Młynek składa się z walca ustawionego bardzo dokładnie na t osi poziomej, którego średnica wynosić może około 1 lub 2 ctm., długość zaś 1 ctm. i który może się obracać z małem tarciem koło tej osi. Walec taki ustawia się w osobnej skrzyneczce tak, ażeby oś wysuwała się poza skrzynkę na zewnątrz. Sama skrzynka może. być szczelnie zamknięta. Continue reading „Badania ruchu migawkowego”

Ruchy migawkowe

Oprócz ruchów, które ustroje wyższe wykonywają za pomocą mięśni prążkowanych lub gładkich, znajdujemy prawie u wszystkich zwierząt jeszcze jednego rodzaju ruch, który tem się różni od dwóch pierwszych, że powstaje nie w samej protoplazmie komórek lecz tylko w ich pewnych dodatkowych częściach. Jest to t. zw. ruch migawkowy. W ustrojach wyższych znajdujemy w wielu miejscach komórki nabłonkę, opatrzoną z jednej strony szeregiem włosków, które nazywamy migawkami lub rzęsami. Continue reading „Ruchy migawkowe”

Mięśnie prążkowane

O mięśniach prążkowanych wiemy, że skurcze tężcowe polegają na szybkiem następstwie podniet i również szybkiem powtarzaniu się tych spraw, na których polega skurcz pojedynczy: skurcze te powstają więc ze zlania się skurczów pojedynczych. Dlatego też przemiana energii podczas skurczu tężcowego jest bardzo wielka, chociaż mięsień pracy nie wykonywa; szybkie następstwo spraw chemiczno-fizycznych, odbywających się w mięśniu, uwidocznia się w zmianach chemicznych w prądach czynnościowych. Inaczej rzecz się ma w mięśniach gładkich. U typowych dźwigaczy nie można podczas skurczu pod znacznem obciążeniem stwierdzić zwiększenia przemiany materyi i energii; cała ich przemiana materyi (mierzona zużyciem tlenu i produkcyą C02 u małży) jest tak mała, że wynosi zaledwie tysiączną część tej przemiany, jakąby np. wywołało w mięśniach prążkowanych żaby dźwiganie tego samego ciężaru w tym samym okresie. Continue reading „Mięśnie prążkowane”

Skład chemiczny nerwów

Skład chemiczny nerwów lub ich składowych części, jak zaznaczyliśmy wyżej, dokładnie nie jest zbadany. Do pewnego stopnia jednak możemy go ocenić na podstawie reakcyi mikrochemicznych. Swiadczą one, że w skład włókna osiowego wchodzą głównie substancye białkowe; odczynnik bowiem Millona barwi je na czerwono, w kwasie zaś włókno osiowe przechodzi w bial- czan kwaśny i rozpuszcza się w wodzie : rozpuszcza się również, w słabych rozczynach soli potasowych lub sodowych, krzepnie w kwasie chromowym, w dwuchromianie amonowym i w dwuchlorku rtęciowym, redukuje chlorek złota i barwi się w rozmaitych barwnikach. Myelina., t. j. Continue reading „Skład chemiczny nerwów”

Włókno osiowe

Prócz włókien rdzennych i bezrdzennych znajdujemy jeszcze także na obwodzie i w środkowym układzie nerwowym, mianowicie w t. zw. szarej substancyi mózgu i rdzenia włókna nerwowe, złożone tylko z jednego włókna osiowego, czyli włókna nagie. Najgłówniejszą więc składową częścią nerwu oczywiście musi być włókno Osiowe; wszystkie inne części składowe tylko częściami dodatkowemi. Samo włókno osiowe jest także tworem złożonym z daleko cieńszych włókienek, od liczby których zależy jego grubość; w grubych włóknach nerwowych włókienek takich może być bardzo dużo, podczas gdy w cienkich zaledwie kilka, a w zakończeniach nerwowych możemy znajdować nawet i jedno włókieneczko. Continue reading „Włókno osiowe”

Nerwy obwodowe

Nerwy są to Sznury, przebiegające w ustroju zwykle od rdzenia ku obwodowi w pochwach złożonych z tkanki łącznej, Każdy taki sznur składa się z cienkich włókien, które nazywamy włóknami nerwowymi, Włókna w sznurach nerwowych możemy podzielić na dwie kategorye: na włókna bezrdzenne i rdzenne. Włókna bezrdzenne są złożone z cienkiej osłonki, posiadającej na wewnętrznej stronie jądra, i części środkowej, otoczonej osłonką, którą nazywamy włóknem osiowym ; osłonka nosi nazwę osłonki Schwanna, a jej jądra nazwę jąder Schwanna. Włókna nerwowe bezrdzenne noszą jeszcze nazwę włókien szarych lub Remakowskich. Włókna rdzenne prócz włókna osiowego i osłonki Schwanna posiadają jeszcze drugą osłonkę, mniej lub więcej grubą, która się znajduje na wewnątrz osłonki Sellwanna, jest to tak zw. osłonka Na preparatach, sporządzonych przez ustalenie nerwów w układzie nadosmowym, a nawet w preparatach świeżych, sporządzonych z nerwów żywych w płynach obojętnych, możemy stwierdzić, że osłonka rdzenna w pewnych miejscach zostaje przerwaną; w miejscach tych osłonka Schwanna zagłębia się, tworzy przewężenie i dochodzi aż do włókna osiowego. Continue reading „Nerwy obwodowe”

Budowa nerwów

Środkowy układ nerwowy, znajdujemy jeszcze w ustroju tzw. zakończenia nerwowe obwodowe, tak dla nerwów dośrodkowych, których zakończenia obwodowe są właściwie początkiem, jakoteż dla nerwów odśrodkowych. Jeżeli się bliżej zastanowimy nad rozmaitymi wpływami, za pomocą których świat zewnętrzny działa na ustrój zwierzęcy, to znajdziemy, że są to przeważnie rozmaite kategorye ruchu. np. światło, dźwięk, ucisk mechaniczny, cieplo i t. Continue reading „Budowa nerwów”

Komórki czuciowe i ruchowe

U zwierząt nieco wyższych znajdujemy nowy stopień w rozwoju tkanki nerwowej: powierzchnia zwierzęcia obok pewnych specyalnych cech, które służą do ochrony organizmu, nabywa szczególnej zdolności odczuwania wszelkich wpływów zewnętrznych; staje się więc faktycznie powierzchnią czuciową. Od tej powierzchni, którą zwykle tworzą komórki nabłonkowe, odchodzą cienkie niteczki, prowadzące do osobnych komórek, umieszczonych w głębszych warstwach ustroju. Od tych ostatnich odehod74 włókna, które kończą się w komórkach ustroju zdolnych do kurczenia się. W tym przypadku mamy już osobną komórkę, która za pomocą 2 swoich wypustek łączy powierzchnię czuciową z narządem, w którym występują zmiany, np. z mięśniem (rycina 61); komórkę tę nazywamy komórką nerwową. Continue reading „Komórki czuciowe i ruchowe”

Chronoskopy

Mając nerw pewnej długości, można, go podrażnić, jak przedstawiono na rycinie, w dwóch punktach : w punkcie najbardziej oddalonym od mięśnia i w punkcie leżącym tuż obok mięśnia Jeżeli czas, potrzebny dla przejścia stanu czynnnego od jednego miejsca podrażnienia nerwu do drugiego, jest nieskończenie mały, to oczywiście przy dokładnem ustawieniu przyrządu odchylenia w busoli muszą być w obu przypadkach, t. j. przy podrażnieniu w miejscu dalszem i bliższem jednakowe. Z doświadczeń Helmholłza okazało się, że przeciwnie, czas ten przy podrażnieniu punktu dalej leżącego na nerwie jest znacznie dłuższy od czasu, który upływa przy podrażnieniu nerwu w miejscu, leżącem tuż obok mięśnia. Określając różnicę czasu przy podrażnieniach w obu tych punktach i znając odległość jednego punktu od drugiego, już bardzo łatwo oznaczyć szybkość, z jaką stan czynny przenosi się po nerwie. Continue reading „Chronoskopy”

Metoda Helmholtza

Dla oznaczenia szybkości stanu czynnego w nerwach, możemy się posługiwać z małemi modyfikacyami samą metodą, którą pierwszy raz zastosował Helmholtz w roku 1850. Punktem wyjścia doświadczeń Helmholtza były następujące spostrzeżenia astronomów. W końcu XVIII w. astronomowie zwrócili uwagę, że zawsze istnieją pewne różnice w oznaczeniu czasu pojawienia się zjawisk astronomicznych w spostrzeżeniach rozmaitych  przytem różnice w oznaczeniu czasu dla dwóch obserwatorów są zawsze stale; różnice tę nazwano równaniem osobistem. Dla wytłumaczenia tego faktu, pierwszy, o ile wiadomo, Nikolai przypuszczał niejednostajną. Continue reading „Metoda Helmholtza”