Znużenie mięśnia

Jeżeli mięsień drażnimy rytmicznie dostatecznie często, to po pewnym czasie widzimy, że skurcze stają się coraz słabsze i wreszcie zupełnie znikają, mięsień przestaje reagować na podniety mówimy wtedy, że jest z nużony. O ile drażnienie przerwiemy na czas pewien, to stan ten stopniowo ustępuje – mięsień wypoczywa. Badając zjawisko to dokładniej, zauważymy, żewiera wpływ na charakter krzywej mięśnia. Cały skurcz staje się dłuższy niż normalnie, przytem rozciągnięciu ulega głównie faza rozkurczu, podczas gdy okres skurczu zmienia się stosunkowo mało ; jednocześnie zmienia się także wysokość skurczu. Jeżeli używamy podniet słabych, t. Continue reading „Znużenie mięśnia”

Przemiana gazowa w mięśniu

Mięsień żywy, podobnie jak wszystkie tkanki, pochłania tlen i wydziela dwutlenek węgla. Wielkość tej przemiany gazowej nie idzie równolegle z pobudliwością mięśnia, gdyż nie zmienia się po jej zniknięciu, np. wskutek zanurzenia mięśnia do roztworu cukru trzcinowego. Po wycięciu z organizmu mięśnia oddychanie jego szybko słabnie i ciągu pięciu godzin spada do polowy albo i mniej wielkości początkowej, nawet wtedy jeżeli pobudliwość zostaje bez zmiany (Thunberg). Zdaje się, że pewną rolę gra tutaj niedostateczne zaopatrzenie mięśnia tlen; będąc zawieszony powietrzu, a nie otrzymując go po przez naczynia krwionośne, mięsień, nawet najcieńszy, jest zawsze w powietrzu w stanie lekkiego przyduszenia, to też zwykle doświadczenia czynimy w czystym tlenie, ale i tu prawdopodobnie oddychanie nie odbywa się normalnie. Continue reading „Przemiana gazowa w mięśniu”

Włókno mięsne

Godną uwagi jest rzeczą, że szeregi podobne kationów otrzymujemy badając wiele koloidów przez chlorki metali alkalicznych. Zwrócić należy jeszcze uwagę na szczegół następujący: już poprzednio zauważyliśmy, że włókno mięsne jest dla soli nieorganicznych nieprzepuszczalne, utraty przeto pobudliwości w roztworach nieelektrolitów nie można sobie tłumaczyć jako wyługowania soli z wnętrza włókna; analizy bezpośrednie również tego dowodzą. Zjawisko przeto musi się rozgrywać na powierzchni, w błonie włókna mięśniowego, w której muszą, się zmieniać własności koloidalne. Ze mamy tu do czynienia z własnościami koloidów, tego dowodzi przede wszystkiem wyżej opisany szereg kationów oraz wpływ anionów, do którego zaraz przejdziemy. Dla zbadania tej sprawy mięśnie z roztworu cukru przenosimy do roztworu soli sodowych, a koncentracyi mniej więcej odpowiada NaCl; każdy taki roztwór czynimy izosmotycznym z mięśniem przez dodanie cukru trzcinowego. Continue reading „Włókno mięsne”

Teorye skurczu mięśnia

Nie posiadamy dotychczas żadnej zadowalającej teoryi skurczu mięśniowego, któraby tłumaczyła nam całokształt zjawisk pyzy tem zjawisku obserwowanych, a więc elektrycznych, cieplnych, chemicznych i mechanicznych. Wszystkie próby stworzenia takiej teoryi dadzą się podzielić na kilka grup, zależnie od tego, jak sobie dany autor wyobraża sposób przekształcania energii chemicznej na mechaniczną. Jako prototyp tych teoryi można uważać. Badacz ten zauważył, że wiele ciał pochodzenia organicznego kurczy się pod wpływem ogrzania. Jeżeli weźmiemy np. Continue reading „Teorye skurczu mięśnia”

Warunki życia i śmierci mięśnia

U zwierząt cieplokrwistyeh, gdzie temperatura ciala wynosi 370 do 380, niema pierwszego okresu stężenia, to też i rozpuszczalna myogenofibryna nie istnieje w mięśniach zwierząt ciepłokrwistych. Stężenie pośmiertne. Po ustaniu krążenia w mięśniu wkrótce zupełnie samoistnie występuje stężenie pośmiertne; mięsień staje się sztywny, co bardzo łatwo dostrzec można na zwlokach. W zwłokach ludzkich tężeją najpierw mięśnie szczęki karku potem tułowia i wreszcie kończyn. Mieśnie stają się krótsze, własności ich optyczne zmieniają się, mianowicie w świetle przepuszczonem mięsień staje się mętny, a w odbiłem białawy. Continue reading „Warunki życia i śmierci mięśnia”

Objętość mięśnia

Jeżeli rytm podrażnień znajduje się w granicach tężca zupełnego, zmiana rytmu podniet o tyle tylko wpływa na produkcyę ciepła, ile przytem zmienia się wielkość skurczu mięśnia, czyli jego własności dynamiczne. Drugiem bardzo ważnem zagadnieniem z termodynamiki mięśnia jest kwestya wydajności pracy mięśnia, to jest stosunku pracy mechanicznej i ogólnej ilości uwolnionej w mięśniu energii. W tym celu raz wywołujemy skurcz mięśnia obciążonego, urządzając doświadczenie w ten sposób, żeby ciężar podniesiony przez mięsień wrócił po skurczu do położenia pierwotnego — całkowita ilość uwolnionej energii zjawia się w postaci ciepła; następnie ciężar zdejmujemy w chwili, gdy mięsień osiągnął szczyt skurczu — wtedy ilość ciepła w mięśniu powstającego będzie mniejsza dzięki temu, że część energii wyszła niejako na zewnątrz i przekształciła się w energię położenia podniesionego ciężaru. Można zresztą i w pierwszym przypadku obliczyć pracę mechaniczną mięśnia, mnożąc ciężar przez wysokość skurczu. Z doświadczeń tych wynika, Że mięsień może prze ksztalea6 na pracę użyteczną średnio licząc jedną czwartą ogólnej ilości wyswobodzonej podczas skurczu energii, Jeżelibyśmy zechcieli mięsień porównać z motorami cieplnymi, musielibyśmy uznać, Że taka wydajność jest bardzo znaczna; według wszelkiego jednak prawdopodobieństwa mięsień nie jest motorem cieplnym, to jest energia, która się uwalnia przy zmianach chemicznych nie zamienia się nasamprzód w ciepło, a następnie ciepło w pracę, lecz jakąś inną drogą przechodzi wprost w pracę, ciepło zaś się zjawia jak zjawisko towarzyszące. Continue reading „Objętość mięśnia”

Skurcze

Skurczu mięsień wykonywa pewną pracę, a równocześnie wytwarza i ciepło. Suma energii mechanicznej i cieplnej wskazuje nam dopiero ilość energii uwolnionej podczas skurczu ; ażeby tę ostatnią zmierzyć, najlepiej urządzić doświadczenie w ten sposób, żeby całkowita ilość energii wytworzonej w czasie skurczu zjawiła się w postaci ciepła. Cel ten można osiągnąć dość łatwo; wystarczy jeżeli ciężar, podniesiony przez mięsień w okresie skurczu, powróci do położenia pierwotnego z chwilą rozkurczu. Wtedy mięsień, oczywiście nie wykonał właściwie żadnej pracy zewnętrznej i ilość ciepła powstającego w mięśniu w tych warunkach musi odpowiadać ogólnej produkcyi energii. Po tych uwagach wstępnych musimy przystąpić do zbadania bliższego zjawisk energetycznych w mięśniach i przede wszystkiem zwrócimy się do zależności ich od podniety. Continue reading „Skurcze”

Praca mięśni gładkich

O pracy mięśni gładkich wiemy tyle, że w pewnych warunkach może ona być nawet bardzo znaczną, lecz wymaga długich okresów czasu; w każdym razie jednak efekt w porównaniu z efektem mięśni prążkowanych, w tym samym ustroju, jest bardzo mały. Z doświadczeń nad ruchami i sprawnością przewodu pokarmowego ptaków wiemy, jak wielkie siły wzdłuż krótkich dróg wywiązać mogą mięśnie żołądka: miażdżą masywne kulki szklane, wyginają i gniotą naczyńka metalowe i t. d.; podobnie macica podczas porodu wywiązuje siły bardzo znaczne, choć całkowita praca przytem w porównaniu z pracą, jaką mięsień prążkowany o tej samej masie w tym samym czasie wykonać może, bardzo jest nieznaczna. O przemianie materyi i energii wiemy bardzo mało. W mięśniach jelita, podczas ruchu robaczkowego, i w odosobnionej macicy znaleziono bardzo małą przemianę gazową, nie mierzono jednak wykonanej pyzy tem pracy; prawdopodobnie powolne mięśnie gładkie wydatniej zamieniają zużytą energię na pracę mechaniczną, niż szybkie mięśnie prążkowane. Continue reading „Praca mięśni gładkich”

Własności fizjologiczne

Skrócenie i wydłużenie mięśni gładkich polega na odpowiednich zmianach, zachodzących na włókienkach kurczliwych, i na wywołanem przez to przesuwaniu komórek. I rzeczywiście można widzieć pod mikroskopem, jak w tętniących naczyniach pijawki przy każdem zwężeniu się naczynia komórki skracają się i grubieją, a porównywając mięśnie narządów workowatych próżny eh, skurczonych, i pełnych, rozdętych, widzimy; że masy ciał komórkowych inne wobec siebie w obu stanach zajmują położenie: w pasmie skurczonem leżą obok siebie, w pasmie wydłużonem główne masy ich ciała są przesunięte i tylko końcowe części wrzecion przylegają do siebie.  Mimo rozpowszechnienia mięśni gładkich w ustroju trudno znale preparat, któryby się nadawał do badania właściwości ich komórek : pobudliwości i kurczliwości. W mięśniu prążkowanym mamy pęk pierwotnych komórek, unerwienie jest stosunkowo proste, gdyż wskutek drażnienia nerwu motorycznego następuje zawsze skurcz, lub zjawiska złożone ze skurczów; wpływ unerwienia można wykluczyć przy pomocy kurary, nie szkodząc tem mięśniowi. Inaczej ma się rzecz w mięśniach gładkich : tu mamy do czynienia z narządami bardziej złożonymi. Unerwienie jest co najmniej podwójne: jedne włókna wywołujące skurcz drugie rozluźniające; trucizny działającej jak kurara na zakończenia nerwów ruchowych w mięśniach gładkich nie znany; możemy co najwyżej porazić nerwy układu błędnego atropiną, lub zarazem i współczulne nikotyną. Continue reading „Własności fizjologiczne”